Pompy ciepła i klimatyzatory są dziś coraz częstszym elementem wyposażenia domów. Wraz z ich popularnością pojawiają się jednak informacje o nowych przepisach dotyczących F-gazów, ograniczeniach dla niektórych czynników chłodniczych i zmianach, które będą stopniowo wprowadzane na rynku. Nic więc dziwnego, że właściciele domów zastanawiają się, co nowe regulacje oznaczają w praktyce.
Czy trzeba będzie wymienić działającą pompę ciepła? Czy klimatyzator wykorzystujący czynnik R32 nadal będzie można serwisować? I na co zwrócić uwagę, planując zakup nowego urządzenia?
Wyjaśniamy, co warto wiedzieć o zmianach F-gazowych w 2026 roku i kolejnych latach.
Czym są F-gazy i dlaczego dotyczą pomp ciepła oraz klimatyzacji?
F-gazy, czyli fluorowane gazy cieplarniane, to syntetyczne substancje wykorzystywane między innymi jako czynniki chłodnicze w pompach ciepła, klimatyzatorach i urządzeniach chłodniczych. To właśnie czynnik chłodniczy umożliwia transport energii cieplnej i prawidłową pracę urządzenia.
Poszczególne czynniki różnią się jednak wpływem na środowisko. Określa go współczynnik GWP (Global Warming Potential), czyli potencjał tworzenia efektu cieplarnianego. Punktem odniesienia jest dwutlenek węgla, którego GWP wynosi 1.
Dla porównania popularny czynnik R32 ma GWP na poziomie około 675, a R410A – około 2088. Znacznie niższy wskaźnik ma natomiast R290, czyli propan – jego GWP wynosi około 3.
Im wyższa wartość GWP, tym większy potencjalny wpływ danego gazu na klimat w przypadku uwolnienia go do atmosfery. Z tego powodu Unia Europejska stopniowo ogranicza stosowanie czynników o wysokim GWP.
Zmiany F-gazowe – co właściwie się zmienia?
Od 11 marca 2024 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573 dotyczące fluorowanych gazów cieplarnianych. Nowe przepisy zastąpiły wcześniejsze regulacje i wprowadzają bardziej ambitny harmonogram ograniczania F-gazów.
Jednym z jego najważniejszych elementów jest tzw. phase-down, czyli stopniowe zmniejszanie ilości fluorowanych czynników chłodniczych dostępnych na europejskim rynku.
Nie oznacza to, że wszystkie F-gazy nagle znikną. Proces będzie rozłożony na kolejne lata. Stopniowo ograniczana będzie jednak możliwość wprowadzania na rynek nowych urządzeń wykorzystujących określone czynniki chłodnicze.
W praktyce rynek pomp ciepła i klimatyzacji będzie coraz mocniej kierował się w stronę rozwiązań wykorzystujących czynniki o niskim GWP, w tym naturalne czynniki chłodnicze, takie jak R290.
Czy w 2026 roku trzeba wymienić pompę ciepła lub klimatyzator?
To najważniejsza informacja dla właścicieli domów: nowe przepisy F-gazowe nie oznaczają obowiązku wymiany prawidłowo działającej pompy ciepła lub klimatyzatora.
Jeżeli urządzenie zostało legalnie wprowadzone do obrotu i zainstalowane, może być nadal użytkowane. Dotyczy to również urządzeń wykorzystujących popularne czynniki chłodnicze, takie jak R32 czy R410A.
Istniejące instalacje nadal mogą być:
- użytkowane,
- serwisowane,
- naprawiane,
- konserwowane.
Zmiany dotyczą przede wszystkim zasad wprowadzania nowych urządzeń na rynek, a nie zakazu korzystania z tych, które już pracują w domach.
Dlatego właściciel sprawnej kilkuletniej pompy ciepła nie musi planować jej wymiany wyłącznie z powodu nowych regulacji F-gazowych.
Co stanie się z czynnikami R32 i R410A?
R32 i R410A nie znikną z dnia na dzień. Nadal będą wykorzystywane przy obsłudze istniejących instalacji.
Trzeba jednak brać pod uwagę, że w kolejnych latach dostępność niektórych HFC będzie stopniowo ograniczana. W dłuższej perspektywie może to oznaczać mniejszą dostępność określonych czynników oraz wyższe koszty związane z ich wykorzystaniem podczas serwisowania.
Coraz większego znaczenia będą nabierały również odzysk, regeneracja i ponowne wykorzystanie czynników chłodniczych.
Dla właściciela domu nie oznacza to konieczności natychmiastowej zmiany urządzenia. Warto jednak pamiętać o tym szczególnie wtedy, gdy planujemy zakup nowej pompy ciepła lub klimatyzacji na wiele kolejnych lat.
Dlaczego rok 2027 jest tak ważny?
Choć mówimy o zmianach F-gazowych w 2026 roku, jeden z kluczowych etapów nowych regulacji zaczyna się 1 stycznia 2027 roku.
Od tego momentu pojawią się kolejne ograniczenia dotyczące wprowadzania do obrotu nowych urządzeń. W przypadku pomp ciepła typu split powietrze–woda o mocy do 12 kW ograniczenie obejmie urządzenia wykorzystujące fluorowane gazy cieplarniane o GWP wynoszącym 150 lub więcej, z przewidzianymi w przepisach wyjątkami związanymi z wymaganiami bezpieczeństwa.
Zmiany obejmą także część urządzeń monoblokowych i samodzielnych urządzeń klimatyzacyjnych.
To ważna informacja przede wszystkim dla osób, które w 2026 roku są dopiero na etapie projektowania domu, termomodernizacji lub planowania inwestycji. Urządzenie dostępne obecnie w ofercie producenta niekoniecznie będzie mogło być wprowadzane na rynek na tych samych zasadach w kolejnych latach.
Pompa ciepła na R290 – dlaczego mówi się o niej coraz częściej?
Jednym z kierunków rozwoju rynku są pompy ciepła wykorzystujące R290, czyli propan.
R290 jest naturalnym czynnikiem chłodniczym o bardzo niskim współczynniku GWP – około 3. Dzięki temu wpisuje się w kierunek wyznaczony przez nowe europejskie regulacje.
Dla osoby planującej zakup nowej pompy ciepła wybór technologii wykorzystującej czynnik o niskim GWP może być rozwiązaniem bardziej przyszłościowym. Nie oznacza to jednak, że każde urządzenie na R32 czy innym czynniku automatycznie staje się złym wyborem. Przy podejmowaniu decyzji warto uwzględnić całość inwestycji: parametry urządzenia, potrzeby energetyczne budynku, sposób instalacji, dostępność serwisu oraz planowany okres eksploatacji.
Planujesz zakup pompy ciepła lub klimatyzacji? Sprawdź czynnik chłodniczy
Jeszcze kilka lat temu rodzaj czynnika chłodniczego dla przeciętnego użytkownika miał drugorzędne znaczenie. Obecnie staje się jednym z parametrów, które warto sprawdzić przed zakupem.
Planując inwestycję w 2026 roku, dobrze zwrócić uwagę na:
- rodzaj zastosowanego czynnika chłodniczego,
- jego współczynnik GWP,
- zgodność urządzenia z przyszłymi wymaganiami unijnymi,
- dostępność profesjonalnego serwisu,
- przewidywane koszty eksploatacji i obsługi w kolejnych latach,
- termin realizacji inwestycji.
Szczególnie ostatni punkt może mieć znaczenie przy budowie domu. Jeśli urządzenie wybierane jest na etapie projektu, a montaż nastąpi dopiero za kilkanaście miesięcy, warto upewnić się, że wybrany model będzie odpowiadał regulacjom obowiązującym w momencie realizacji inwestycji.
Czy zmiany F-gazowe oznaczają wyższe koszty dla właścicieli domów?
W przypadku już działających urządzeń nie musi to oznaczać nagłego wzrostu kosztów. W dłuższej perspektywie ograniczanie dostępności niektórych czynników może jednak wpływać na ceny ich zakupu i usług serwisowych.
Z drugiej strony zmiany regulacyjne przyspieszają rozwój technologii wykorzystujących czynniki o niższym GWP. Producenci dostosowują swoje oferty, a rozwiązania wykorzystujące naturalne czynniki chłodnicze stają się coraz ważniejszą częścią rynku.
Dlatego przy zakupie nowego urządzenia warto patrzeć nie tylko na jego cenę w momencie zakupu, ale również na perspektywę kilkunastu kolejnych lat eksploatacji.
Zmiany F-gazowe 2026 – co powinien zapamiętać właściciel domu?
Nowe przepisy F-gazowe mają przede wszystkim stopniowo ograniczać stosowanie fluorowanych gazów cieplarnianych o wysokim GWP i przyspieszać przechodzenie branży na rozwiązania o mniejszym wpływie na klimat.
Dla właścicieli domów najważniejsza wiadomość jest prosta: nie ma obowiązku wymiany działającej pompy ciepła lub klimatyzatora tylko dlatego, że zmieniają się przepisy F-gazowe.
Posiadane urządzenia mogą być nadal użytkowane, naprawiane i serwisowane. Więcej uwagi warto natomiast poświęcić wyborowi nowego urządzenia, szczególnie jeśli inwestycja jest planowana w 2026 roku lub jej realizacja przypadnie na 2027 rok i kolejne lata.
Rodzaj czynnika chłodniczego i jego współczynnik GWP stają się dziś równie istotnymi parametrami jak moc, efektywność czy komfort użytkowania. Świadomy wybór technologii może więc pomóc uniknąć sytuacji, w której stosunkowo nowe urządzenie szybko stanie się rozwiązaniem technologicznym odchodzącym z rynku.
